روشهای معالجه همانژیوم در پوست – ماه گرفتگی
سلام آقای دکتر ع.ح. سردار. در فروردین ماه 89 خداوند دختری به من اعطا نمود دخترم 8 ماهه به دنیا آمد دختر من در همان لحظه تولد ماده سفید چسبنده ای بر پیشانی اش بوده که همان لحظه برداشته می شود از همان زمان , مکان همان لکه بر پیشانی دختر من به صورت قرمز (به قول خودمان تراکمه ” تاج”به قول ولایت “ماه گرفتگی”) باقی است سوال من این است که مکان این تاج از بین می رود؟ تاج بر پیشانی دختر من کاملا هویدا است … جوابی دهید و مرا از نگرانی در بیاورید . با تشکر فراوان . خدا علمینگا قوات برسین .
دکتر ع.ح. سردار: سلام ایلدش . تندرستی فرزند شما آرزوی من است . در ارتباط با کوچولویتان صلاح این است که مشاوره مستمر با یک متخصص پوست و زیبایی داشته باشید . همانژیوما ( hemangioma ) تومورهای خوش خیم عروق هستند که در اثر تکثیر سلول های لایه درونی رگ ها به وجود می آیند و به شکل مادرزادی و یا اکتسابی هستند . همانژیوم ها خوش خیم هستند و سبب مرگ و میر نمی شوند . گاهی اوقات برخی از اشکال آن موجب اختلال در سیستم تنفسی، بینایی، شنوایی و یا گوارش می شود . همانژيوم اطفال به طور معمول در سال نخست حیات يک دوره رشد سريع دارد و بعد از آن براي مدتي رشد آن ها متوقف مي شود و کم کم شروع به پس رفت مي کند . آغاز پس رفت با پيدايش نوارهاي سفيد و يا ايجاد زخم در ضايعه همراه میباشد . در پس رفت خود به خودي ، ممکن است اثری از عارضه باقي نماند اما گاهي نازک شدن، تغييرات رنگ و افزايش ضخامت پوست را موجب مي شود . در ضايعات عميق پس رفت کامل صورت نمیگیرد .
مروری بر روشهای معالجه
عوامل مختلفی میتوانند در انتخاب روش درمانی تاثیر گذارند . چنان : تکثیر و بسط یا بغرنج شدن عارضه ؛ سطحی و یا عمیق بودن عارضه ؛ محل ضایعه و سن کودک . به طور کلی ، چهار گزینه درمانی ممکن است مورد استفاده قرار گیرد . امکان دارد یکی از این روشها عارضه را بهبود بخشد و یا ترکیبی از آنها بکار رود .
مشاهده
نظارت ، در ردیف روش درمانی است چرا که گاهی اوقات عارضه خود بخود میتواند بهبود یابد لذا لازم است پروسه ماه گرفتگی کاملا تحت نظارت باشد . برای مثال ، اگر در یک نوزاد یک ماهه توسعه همانژیوم عمیق باشد ، تکثیر آتی ضایعه نامشخص است . لذا تغییرات در ضایعه برای چند ماه باید تحت کنترل باشد . از سویی این موضوع فرصتی برای رشد و افزایش وزن کودک و اخذ تصمیمات بعدی پدید میاورد . اگر بعد از چند ماه تغییر جزئی بود و یا همانژیوم تکثیر آرامی داشته باشد ، در آن صورت لازم است که چند ماه دیگر نیز نظارت شود . از سوی دیگر ، در صورتی که تغییرات چشمگیری در ضایعه روئیت گردد ، لازم است هر چه زودتر گزینه های دیگری را در مد نظر گرفت .
استروئیدها
استروئیدها داروهای قدرتمند برای درمان همانژیوم هستند . هدف از به کارگیری این داروها ، کم کردن سرعت رشد ضایعه میباشد . بنابراین ، آنها را تنها در صورتی که عارضه در حال رشد باشد ، بکار میبرند . درمان همانژیوم بغرنج با استروئیدها به شکل کامل صورت نمیگیرد . قرصهای استروئیدی یا استروئیدهای سیستمیک برای ضایعات به سرعت در حال تکثیر و در منطقه حساس و کاسمتیک (آرایشی) و نیز در صورتی که عارضه باعث اختلال عملکردی شود ، مورد استفاده قرار میگیرد .
ضایعات نادری که تهدید کننده زندگی میباشند معمولا همیشه با استروئید و گاهی با دیگر داروها درمان می شوند . با توجه به عوارض جانبی استروئیدها ، استفاده از این دارو باید به دقت صورت گیرد . استروئیدها برای کاهش تکثیر ضایعات و خرید زمان برای انتخاب گزینه های دیگر بسیار موثر میباشند . شواهدی وجود دارد که نشان می دهد که استفاده از استروئیدهای سیستمیک در درمان همانژیوم اثرات جانبی کوتاه مدت داشته اند و بدون عوارض دراز مدت بوده اند . تزریق استروئیدها به داخل ضایعات در تعداد محدودی از موارد ، مفید واقع شده است .
لیزر
هدف از معالجه با لیزر ، رفع کامل ضایعات ، مهیا کردن محل عارضه برای درمان بعدی ، درمان عوارض و درمان عروق خونی است . روش لیزری چنان The pulsed dye laser با بکارگیری یک دستگاه دینامیک خنک کننده برای درمان همانژیوم سطحی بکار میرود . این روش می تواند موجب کاهش سرعت تکثیر ، کاهش سرخی پوست شود و میتواند برای مهیا کردن محل عارضه برای درمان بعدی بکار رود . جهت معالجه همانژیوم معمولا روشهای درمانی چندگانه مورد نیاز است . بسته به نوع ضایعه ، سن کودک و محل عارضه ، ترمیم عارضه ممکن است با یا بدون بیهوشی انجام شود. PDL یا pulsed dye laser می تواند برای کمک به التیام همانژیومی که زخم ایجاد نموده ، بکار رود بویژه این روش برای ضایعات منطقه قنداقی موثر است .
روش لیزری دیگر بنام The Nd:YAG laser برای درمان همانژیوم عمیق حفره دهان ، حنجره و گاهی اوقات پوست استفاده می شود . این لیزر باید به دقت توسط پزشک با تجربه استفاده می شود . لیزر KTP اکثرا برای ضایعات راه هوایی استفاده می شود. لیزر Resurfacing مانند CO2 و Erbium برای کمک به اصلاح اثر زخم (اسکار) و بهبود بافت پوست بکار میرود . هنگام بکارگیری این ابزار در کودکان ، باید دقت کافی را به عمل آورد .
جراحی
جراحی چنان روشهای لیزری در اکثر بیماران نتیجه خوبی داشته است . تصورات نادرستی در مورد جراحی همانژیوم وجود دارد چنان خطر ابتلا به خونریزی که این مورد به آموزش جراح بستگی دارد . به طور کلی ، کودکان را می توان با موفقیت با میزان حداقل خونریزی به روش جراحی معالجه نمود . چنان لیزر ، هدف از عمل جراحی ، برداشتن ضایعه به طور کامل ، فراهم نمودن شرایط برای اصول درمانی دیگر و یا اصلاح عارضه بعد از عود آن میباشد . ضایعات بوسیله جراحی در طول رشد (تکثیر) و یا عود عارضه قابل علاج و درمان میباشد .
زمان بندی معالجه ، به محل عارضه ، سن و وزن کودک بستگی دارد . به عنوان مثال ، همانژیوم به سرعت در حال تکثیر در پلک بالایی که به بینایی لطمه میزند ممکن است از همانژیوم عمیق ناحیه پشتی در اولویت باشد . جراحی ممکن است در چند مرحله به منظور رسیدن به بهترین نتیجه آرایشی صورت گیرد . جای زخم ، به ویژه در بیماران جوان باید باید تحت نظر دقیق جراح باشد .
اغلب جهت معالجه از گزینه های ترکیبی درمانی استفاده می شود . قسمتهای سطحی همانژیوم مرکب نوک بینی ممکن است با PDL به منظور آماده سازی برای جراحی قسمتهای عمیق بکار رود . ممکن است همانژیوم عمیق ناحیه حدقه چشم که به کره چشم فشار میاورد با استروئید و PDL درمان شود .
با تشکر – دکتر ع.ح. سردار
